Acuèlh
Lutz sus...
Leis empèris nomadas fan referéncia ais estats fondats per lei pòbles nomadas imperiaus d’Eurasia de l’Antiquitat au sègle XVIII. Formats per de populacions indoiranianas, oraloaltaïcas, turcas, mongòlas e manchosas que seis armadas èran especializadas dins l’utilizacion de cavaliers arquiers e de la tactica de la tèrra cremada, vivián de norrigatge itinerant dins leis estèpas e lei bòscs de l’Eurasia centrala dins de societats ierarquizadas basadas sus una organizacion tribala. Generalament devesidas entre caps rivaus, lei tribús èran tanben en contact ambé leis estats sedentaris vesins per cambiar de produchs agricòlas còntra de produchs artesanaus impossible de produrre dins l’estèpa. Pasmens, lei relacions èran pas totjorn pacificas car lei nomadas podián de còps assaiar de prendre per fòrça de bens ò car lei pòbles sedentaris (China, Empèri Bizantin...) èran lèsts a empachar l’intrada d’intrús dins sei territòris.
O sabiatz?
- Un aristocrata d'Auvèrnhe, Gilbèrt dau Motier de La Faieta (imatge), foguèt un general dins las doas revolucions americana e francesa.
- Lo lògo de l’OGC Niça pòrta en occitan Despì 1904 solament despuèi 2013.
- L’Encyclopaedia occitanica es pas una enciclopèdia.
- Lo grop de death metal Gojira que s’aperava Godzilla a sa creacion a Ondres, en Gasconha.
- Argentina a quatre noms egalament oficials: Nacion argentina, Províncias unidas del Riu de la Plata, Republica argentina e Confederacion argentina.
- D'un biais indirèct, la vila de Marselha auriá donat son nom a l’ouzo.
- L’estau de la comuna d’Embèrt z-es redond.
Nòvas
- 7 de heurèr de 2026: a la fin deu mandat deu Conselh presidenciau de transicion a Haití, Alix Didier Fils-Aimé ven president interimari. (imatge)
- 25 de genièr: morís a Sant Africa l'escrivana e cantaira occitana Maria Roanet.
- 3 de genièr: los Estats Units d'America atacan Veneçuèla e capturan lo president Maduro.
- 2 de genièr : Ciutat de La Patz ven la capitala de la Guinèa Eqüatoriala.
- 1 de genièr : Guy Parmelin ven tornar president de Soïssa; Bulgaria rejonh la zona de l’èuro.
- 27 de decembre de 2025: morís l’entrainaire occitan Joan Loís Gasset.
- 24 de decembre: Nasry Asfura se ganha las eleccions presidencialas d'Onduras.
- 23 de decembre: lo govèrn Trump sanciona d'europèus opausats a la desinformacion coma Clare Melford e Anna-Lena von Hodenberg.
- 14 de decembre: José Antonio Kast se ganha las eleccions presidencialas de Chile.
- 13 de decembre: beatificacion de 50 crestians antinazis a París. Demèst eles Raimond Caire e d'autres occitans.
- 30 de novembre: Jeffrey Bostic ven president de Barbada.
- 27 de novembre: Juan Francisco Pérez Llorca es elegit president de la Generalitat de Valéncia.
- 27 de novembre: en seguida d'un còp d'estat, lo general Horta Nta Na Man ven president de transicion de la Guinèa de Bissau.
- 26 de novembre: Andrej Babiš es nommat primièr ministre de Chequia.
- 18 de novembre: John Main es elegit primièr de Nunavut.
- 15 de novembre: Khaled al-Anany ven president de l'UNESCO.
- 13 de novembre: Francis Itimai ven governaire de Iap.
- 11 de novembre: Catherine Connolly ven presidenta d'Irlanda.
- 5 de novembre: Shawn Christian es elegit primièr cònsol de las Illas Pitcairn.
- 4 de novembre: Zohran Mamdani es elegit primièr cònsol de New York.
- 24 d'octobre: morís l’esquiaire occitan Julian Besson.
- 24 d'octobre: Tufan Erhürman ven president de Chipre del Nòrd.
- 23 d'octobre: morís lo cantaire de reggae panamenc Japanese.
- 18 d'octobre: morís lo cantaire arlatenc Jan Mari Carlòtti.
- 14 d'octobre: lo president Andry Rajoelina fugís de Madagascar.
- 11 d'octobre: Patrick Herminie se ganha l'eleccion presidenciala de Seichèlas.
- 11 d'octobre: José Jerí ven president interimari de Peró.
| Meta-Wiki Coordinacion de totes los projèctes* |
Wikiccionari Diccionari universal |
Wikinews Actualitats liuras* | |||||
| Wikilibres Ensemble de tèxtes pedagogics |
Wikiquote Recuèlh de citacions* |
Wikisource [archive] Bibliotèca universala | |||||
| Wikiversitat [archive] Comunautat pedagogica dobèrta* |
Wikispecies Inventari del vivent* |
Wikimedia Commons Banca de donadas multimèdia* |
*Projècte sens version en occitan o parcialament traduit